Staartdeling en cijferend delen: zo maak je een deelsom stap voor stap
Bijgewerkt op 24-10-2026 · Doorstroomtoetstrainer
Bij een staartdeling deel je een groot getal stap voor stap, van links naar rechts. Je kijkt steeds hoe vaak de deler in een stukje past, schrijft dat op, trekt het eraf en haalt het volgende cijfer erbij. Zo vind je bijvoorbeeld dat 936 : 4 = 234.
Doe de gratis oefentoets Bekijk de pakketten
Wat is een staartdeling?
Een staartdeling is een manier om grote deelsommen op papier uit te rekenen. Je werkt van links naar rechts en deelt steeds een klein stukje van het getal. Onder de som ontstaat zo een rijtje aftreksommen dat steeds verder naar beneden loopt. Dat lijkt op een staart, en daar komt de naam vandaan. Een staartdeling is een vorm van cijferend delen: je rekent met de losse cijfers in plaats van met het hele getal in je hoofd.
Een paar woorden die je tegenkomt: het getal dat je deelt heet het deeltal, het getal waardoor je deelt heet de deler, de uitkomst heet het quotiënt, en wat er aan het eind overblijft is de rest. In 17 : 5 = 3 rest 2 is 17 het deeltal, 5 de deler, 3 het quotiënt en 2 de rest.
Staartdeling stap voor stap: 936 : 4
Bij elke staartdeling herhaal je dezelfde vier stappen: delen, vermenigvuldigen, aftrekken en het volgende cijfer erbij halen.
- Delen. Begin bij het eerste cijfer: hoe vaak past 4 in 9? Twee keer. Schrijf 2 op als eerste cijfer van de uitkomst.
- Vermenigvuldigen. 2 × 4 = 8. Schrijf 8 onder de 9.
- Aftrekken. 9 − 8 = 1. Dit is wat er overblijft.
- Erbij halen. Haal het volgende cijfer, de 3, naar beneden. Naast de 1 wordt dat 13.
- Herhalen. Hoe vaak past 4 in 13? Drie keer, want 3 × 4 = 12. Over blijft 1. Haal de 6 erbij: 16. Hoe vaak past 4 in 16? Vier keer, en er blijft 0 over.
- Controleren. De uitkomst is 234. Reken terug: 234 × 4 = 936. Het klopt.
Een grotere staartdeling: 5482 : 7
Past de deler niet in het eerste cijfer, dan neem je de eerste twee cijfers. In 5 past 7 niet, dus je begint met 54. In de tabel zie je elke ronde.
| Ronde | Stuk dat je deelt | Hoe vaak past 7? | Keer 7 | Rest |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 54 | 7 | 49 | 5 |
| 2 | 58 (rest 5 met de 8 erbij) | 8 | 56 | 2 |
| 3 | 22 (rest 2 met de 2 erbij) | 3 | 21 | 1 |
De uitkomst is 783 rest 1. Controle: 783 × 7 = 5481, en 5481 + 1 = 5482. Hoe je zo'n keersom op papier maakt, lees je bij cijferend vermenigvuldigen.
Let op de nul: 2436 : 6
Hoe vaak past 6 in 24? Vier keer, rest 0. Haal de 3 erbij. Hoe vaak past 6 in 3? Nul keer. Deze nul moet je opschrijven in de uitkomst. Haal dan de 6 erbij: 36. Hoe vaak past 6 in 36? Zes keer. De uitkomst is 406, niet 46. Controle: 406 × 6 = 2436.
Cijferend delen met happen
Op veel scholen leren kinderen eerst een andere manier van cijferend delen, waarbij je grote happen van het getal afhaalt. Dit heet ook wel de hapmethode. Je kiest zelf hoe groot de happen zijn. Een voorbeeld: 864 : 24.
- Neem 10 keer 24 = 240 eraf. Over: 864 − 240 = 624.
- Neem 20 keer 24 = 480 eraf. Over: 624 − 480 = 144.
- Neem 6 keer 24 = 144 eraf. Over: 0.
- Tel de happen op: 10 + 20 + 6 = 36. Dus 864 : 24 = 36.
Het voordeel is dat je kind zelf kiest welke sprongen het makkelijk vindt. Het nadeel is dat het meer regels kost. Beide manieren zijn goed. Laat je kind de manier gebruiken die het op school leert, en ga daar thuis niet tegenin.
Wat doe je met de rest bij een staartdeling?
Bij een verhaaltjessom is het antwoord van de staartdeling niet altijd meteen het antwoord op de vraag. Kijk naar wat er gevraagd wordt. Neem 150 : 8 = 18 rest 6.
| Situatie | Antwoord | Waarom |
|---|---|---|
| 150 kinderen gaan met busjes van 8 plaatsen | 19 busjes | De laatste 6 kinderen hebben ook een busje nodig |
| 150 knikkers worden verdeeld over 8 kinderen | 18 knikkers, 6 blijven over | Je kunt knikkers niet in stukken breken |
| € 150 wordt verdeeld over 8 kinderen | € 18,75 | Geld kun je verder verdelen achter de komma |
Doordelen achter de komma
Wil je geen rest, maar een kommagetal? Zet dan een komma en een 0 achter het deeltal en ga gewoon door. Bij 150 : 8 heb je na de hele getallen rest 6. Haal een 0 erbij: 60 : 8 = 7, rest 4. Haal nog een 0 erbij: 40 : 8 = 5, rest 0. De uitkomst is 18,75. Meer over rekenen met de komma lees je bij kommagetallen.
Schatten en controleren
Laat je kind vóór elke staartdeling schatten wat er ongeveer uit moet komen. Bij 5482 : 7 kun je denken: 5600 : 7 = 800. De uitkomst moet dus in de buurt van 800 liggen. Komt er 78 of 7830 uit, dan weet je meteen dat er iets mis is. Hoe je handig schat, lees je bij afronden en schatten.
Na afloop controleer je met een keersom: quotiënt × deler + rest moet het deeltal zijn.
Veelgemaakte fouten bij de staartdeling
- De nul vergeten. Past de deler niet in het stukje, schrijf dan een 0 in de uitkomst.
- Een rest die even groot is als de deler, of groter. Dan heb je te weinig keer gekozen. Bij delen door 7 kan de rest nooit 7 of meer zijn.
- Een cijfer vergeten naar beneden te halen. Zet een klein vinkje bij elk cijfer dat je hebt gebruikt.
- Rekenfouten bij het aftrekken. Schrijf netjes onder elkaar, het liefst op ruitjespapier.
- De rest verkeerd gebruiken in een verhaaltje. Kijk altijd terug naar de vraag.
Zo oefen je thuis
- Oefen de tafels tot en met 10. Een staartdeling wordt veel makkelijker als je snel ziet hoe vaak een getal ergens in past.
- Laat je kind de vier stappen hardop zeggen: delen, keer, min, erbij.
- Gebruik ruitjespapier, één cijfer per hokje.
- Laat je kind elke som controleren met een keersom. Zo merkt het zelf of het goed is.
Deelsommen staan vaak in een verhaaltje. Meer oefening daarmee vind je bij redactiesommen in groep 8.
Oefen het meteen: 4 vragen met uitleg
Kies een antwoord, dan zie je direct of het goed is en waarom. Er wordt niets opgeslagen.
Veelgestelde vragen
Hoe maak je een staartdeling?
Werk van links naar rechts en herhaal steeds vier stappen: kijk hoe vaak de deler past, vermenigvuldig, trek af en haal het volgende cijfer erbij. Ga door tot alle cijfers zijn gebruikt.
Wat is het verschil tussen een staartdeling en de hapmethode?
Bij een staartdeling deel je cijfer voor cijfer. Bij de hapmethode haal je grote happen, zoals 10 of 20 keer de deler, van het getal af en tel je de happen aan het eind op. Beide geven hetzelfde antwoord.
Wat doe je met de rest?
Dat hangt af van de vraag. Soms rond je naar boven af, soms laat je de rest over en soms deel je door achter de komma, bijvoorbeeld bij geld.
Hoe controleer je een staartdeling?
Vermenigvuldig de uitkomst met de deler en tel de rest erbij op. Komt daar het getal uit waarmee je begon, dan klopt het.