Samenstellingen: zo schrijf je de tussen-n, tussen-s en het koppelteken

Bijgewerkt op 24-10-2026 · Doorstroomtoetstrainer

Doe de gratis oefentoets Bekijk de pakketten

Samenstellingen zijn woorden die je maakt door twee of meer woorden aan elkaar te plakken: voetbal en veld worden voetbalveld, school en plein worden schoolplein. Het Nederlands zit er vol mee. Bij het schrijven gaat het op drie punten vaak mis: los of aan elkaar, met of zonder tussen-n, en wanneer er een koppelteken komt. Op deze pagina lees je de regels, met voorbeelden die je in het Groene Boekje kunt terugvinden.

Samenstellingen schrijf je aan elkaar

De eerste regel is de makkelijkste: een samenstelling schrijf je als één woord. Dus voetbalschoen, verjaardagstaart en fietsenstalling, en niet voetbal schoen of verjaardags taart. In het Engels staan zulke woorden vaak los van elkaar, en op borden en in reclames zie je het ook vaak verkeerd. Daardoor gaan kinderen twijfelen. Een handige controle: zeg je het als één woord en betekent het één ding? Dan schrijf je het aan elkaar.

Het laatste deel bepaalt wat voor ding het is. Een schoolplein is een soort plein, een pleinschool zou een soort school zijn. Het laatste deel bepaalt ook of het een de-woord of een het-woord is: het plein, dus het schoolplein.

Samenstellingen met tussen-n: wanneer schrijf je -en-?

Bij veel samenstellingen hoor je tussen de twee delen een zachte uh-klank: kip-uh-soep, boek-uh-kast. Of je daar -e- of -en- schrijft, kun je niet horen. Daarom is er een vaste spellingregel.

De hoofdregel: je schrijft -en- als het eerste deel een zelfstandig naamwoord is dat alleen een meervoud op -en heeft. Heeft het eerste deel ook een meervoud op -s, dan schrijf je alleen -e-.

Let op: het maakt niet uit of je aan één ding of aan meer dingen denkt. In een slakkenhuis woont maar één slak, en toch schrijf je -en-, omdat slak alleen het meervoud slakken heeft. Het gaat dus om de spelling van het meervoud, niet om de betekenis. Lees eventueel eerst de regels voor meervoud na, want daar begint deze regel mee.

Uitzonderingen op de tussen-n

Er zijn een paar groepen woorden waarbij je geen -n- schrijft, ook al hoor je een uh-klank:

• Het eerste deel is iets wat er maar één van is. Er is maar één zon en één maan, daarom schrijf je zonnebril, zonneschijn, zonnebloem en maneschijn.
• Het eerste deel is geen zelfstandig naamwoord, maar bijvoorbeeld een werkwoord: lachebek en huilebalk komen van lachen en huilen.

Twijfel je bij een woord, zoek het dan op in de Woordenlijst. Daar staat bij elke samenstelling de goede schrijfwijze. Ook Onze Taal wijst erop dat er naast de hoofdregel nog meer uitzonderingen bestaan.

Stappenplan voor de tussen-n

1. Hoor je een uh-klank tussen de delen? Nee: schrijf de delen gewoon aan elkaar, zoals voetbalveld. Ja: ga verder.
2. Is het eerste deel iets unieks, zoals de zon of de maan? Dan schrijf je -e-.
3. Is het eerste deel een zelfstandig naamwoord? Zo niet, dan schrijf je -e-, zoals in lachebek.
4. Bedenk het meervoud van het eerste deel. Alleen op -en? Schrijf -en-. Ook op -s? Schrijf -e-.

Uitgewerkt voorbeeld

Je kind twijfelt tussen hondehok en hondenhok. Stap 1: je hoort een uh-klank, dus verder. Stap 2: er zijn heel veel honden, dus niet uniek. Stap 3: hond is een zelfstandig naamwoord. Stap 4: het meervoud is alleen honden, want honds bestaat niet. Het antwoord is dus hondenhok. Probeer daarna zelf slangenbeet, bessensap en tomatensoep: bij alle drie kom je op -en- uit.

Zo oefen je thuis

Maak samen een lijstje van tien samenstellingen die je in huis of in de supermarkt tegenkomt. Laat je kind bij elk woord de stappen hardop doorlopen en controleer het daarna in de Woordenlijst. Zo leert je kind niet alleen het antwoord, maar ook de manier om het zelf te vinden.

De tussen-s in samenstellingen

Naast de tussen-n is er ook een tussen-s. Die regel is eenvoudiger: je schrijft een tussen-s als je hem hoort. Dus schaapskooi, stadsbus, dorpsplein en verjaardagsfeest, maar schoolplein en voetbalveld zonder s. Bij woorden die eindigen op -ing of -heid komt er vaak een tussen-s. Soms zijn twee vormen in gebruik, dan geeft de Woordenlijst aan welke goed zijn.

Wanneer komt er een koppelteken in een samenstelling?

Meestal schrijf je een samenstelling zonder streepje. Een koppelteken komt er in deze gevallen:

• Klinkerbotsing. Als de klinkers van de twee delen tegen elkaar aan staan en je het woord verkeerd zou kunnen lezen: zee-egel, auto-ongeluk.
• Met een afkorting of een cijfer. tv-programma, e-mail, 12-jarige.
• Bij aardrijkskundige namen met meer delen, zoals Zuid-Holland.

Meer over tekens als het koppelteken, het trema en de apostrof vind je bij leestekens.

Veelgemaakte fouten met samenstellingen

• Los schrijven wat aan elkaar hoort: school reisje in plaats van schoolreisje.
• De tussen-n kiezen op gevoel of op wat je hoort. De meeste mensen spreken de n niet uit, dus je oor helpt hier niet.
• Een -n- schrijven bij de zon: zonnenbril bestaat niet.
• Een -n- schrijven bij groente, terwijl groentes ook goed is: het is groentesoep.

Samenstellingen op de doorstroomtoets

Samenstellingen en de tussen-n horen bij taalverzorging. In oefenvragen moet je kind vaak kiezen welk woord goed geschreven is, of in welke zin alles klopt. Bij de tussen-n is het stappenplan hierboven de snelste manier om niet te gokken. Een samenstelling kan ook een verkleinwoord worden, zoals zonnebrilletje; hoe je dat schrijft, lees je bij verkleinwoorden. Meer spellingregels voor dit jaar staan bij spelling in groep 8, en in de gratis oefentoets zie je taalvragen naast lees- en rekenvragen.