Referentieniveaus 1F, 2F en 1S: wat betekenen ze?

Bijgewerkt op 24-10-2026 · Doorstroomtoetstrainer

Doe de gratis oefentoets Bekijk de pakketten

Wat zijn referentieniveaus?

Referentieniveaus zijn afspraken over wat leerlingen op verschillende momenten in hun schoolloopbaan moeten kunnen bij Nederlandse taal en rekenen. Ze staan in de Wet referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen en gelden voor het basisonderwijs, het speciaal onderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo. Elke doorstroomtoets moet meten welke referentieniveaus je kind in groep 8 beheerst. Daarom zie je ze terug in de uitslag van de doorstroomtoets.

Het systeem werkt als een trap. De niveaus lopen op van 1F via 2F en 3F naar 4F. Elk schooltype heeft een eigen eindniveau. Zo bouwt de middelbare school voort op wat je kind op de basisschool heeft geleerd.

De referentieniveaus zijn niet alleen belangrijk voor je kind, maar ook voor de school. De resultaten van alle leerlingen samen geven een beeld van de leerresultaten van een basisschool. De Inspectie van het Onderwijs gebruikt die resultaten bij haar oordeel over de school. Voor jouw kind gaat het vooral om de vraag: wat kan ik al, en waar werk ik nog aan?

De referentieniveaus voor groep 8

Voor kinderen aan het eind van de basisschool zijn er twee niveaus per vak:

De F staat voor fundamenteel, de S voor streef. Het fundamentele niveau 1F is de basis die zo veel mogelijk kinderen aan het eind van groep 8 moeten beheersen. Het streefniveau, 2F bij taal en 1S bij rekenen, ligt hoger. Kinderen die dat halen, kunnen meer dan de basis. Dat het bij rekenen 1S heet en bij taal 2F, is een afspraak uit het referentiekader. Je hoeft er verder niets achter te zoeken.

Welke referentieniveaus horen bij welk schooltype?

De referentieniveaus lopen door op de middelbare school en het mbo. Zo ziet het eindniveau per schooltype eruit:

• Basisonderwijs: rekenen 1F en 1S, taal 1F en 2F.
• Praktijkonderwijs: rekenen 1F, taal 1F.
• Vmbo: rekenen 2F, taal 2F.
• Havo: rekenen 3F, taal 3F.
• Vwo: rekenen 3F, taal 4F.
• Mbo niveau 1, 2 en 3: rekenen 2F, taal 2F. Mbo niveau 4: rekenen 3F, taal 3F.

Haalt je kind in groep 8 al 2F voor lezen, dan beheerst het voor lezen dus al het niveau dat het vmbo als eindniveau voor taal heeft. Dat zegt iets over lezen, maar niet automatisch iets over het schooltype dat bij je kind past. Daarvoor kijkt de school naar veel meer.

Wat meten de referentieniveaus precies?

Bij taal gaat het in het referentiekader om mondelinge taalvaardigheid, leesvaardigheid, schrijfvaardigheid, en begrippen en taalverzorging. In de doorstroomtoets worden daarvan lezen en taalverzorging getoetst. Bij rekenen zijn er vier domeinen: getallen, verhoudingen, meten en meetkunde, en verbanden. Denk bij verhoudingen aan breuken en procenten, en bij verbanden aan tabellen en grafieken.

Grofweg kun je zeggen: op 1F kan een kind met de basis uit de dagelijkse praktijk werken. Op het streefniveau gaat het om moeilijkere teksten, opgaven met meer stappen en meer abstract denken. Wil je zien hoe dat er bij rekenen uitziet, kijk dan bijvoorbeeld op de pagina over procenten berekenen.

Zo lees je de referentieniveaus op de uitslag

Stel, op het leerlingrapport van je kind staat dit:

De woorden "op weg naar 1F" komen van het voorbeeldrapport van Cito. Andere toetsen kunnen het anders verwoorden, maar het gaat om hetzelfde: het basisniveau is voor dat onderdeel nog niet gehaald. Cito schrijft erbij dat een kind dat nog op weg is naar 1F, op de volgende school verder werkt aan de referentieniveaus en het niveau 1F alsnog kan halen.

Hangen referentieniveaus en toetsadvies samen?

Ja en nee. Het toetsadvies wordt berekend uit de resultaten op lezen, taalverzorging en rekenen samen. De referentieniveaus laten per onderdeel zien wat je kind beheerst. Ze komen dus uit dezelfde toets, maar het zijn twee verschillende manieren om de uitslag te tonen. Een kind kan bijvoorbeeld 2F halen voor lezen en toch een toetsadvies vmbo-gt/havo krijgen. Het schooladvies blijft leidend, zie schooladvies bijstellen.

Wat verandert er aan de referentieniveaus in 2027?

De niveaus zelf veranderen niet, maar de manier waarop de doorstroomtoets wordt genormeerd wel. Vanaf de toets van 2027 gebruikt het College voor Toetsen en Examens alle toetsgegevens sinds 2018, en worden de grensscores voor de referentieniveaus opnieuw vastgesteld. Het CvTE verwacht dat landelijk iets minder kinderen 2F voor lezen halen. Voor de andere niveaus verwacht het CvTE beperkte gevolgen.

Hoe help je je kind op weg naar een volgend niveau?

Referentieniveaus groeien niet door een trucje vlak voor de toets, maar door regelmatig lezen, schrijven en rekenen. Per onderdeel kun je thuis kleine dingen doen:

• Lezen: lees samen een nieuwsbericht of informatieve tekst en vraag wat de belangrijkste boodschap is. Op de pagina over begrijpend lezen in groep 8 staan meer ideeën.
• Taalverzorging: laat je kind berichtjes, boodschappenlijstjes of een verslag nakijken op spelling en leestekens. Vooral werkwoordspelling is voor veel kinderen een aandachtspunt.
• Rekenen: reken mee met korting, recepten, afstanden en reistijden, en vraag je kind hardop uit te leggen hoe het tot een antwoord komt.

Kleine, regelmatige momenten werken beter dan lange sessies. En complimenteer de aanpak, niet alleen het goede antwoord. Wil je zien hoe vragen over lezen, taal en rekenen eruit kunnen zien, doe dan samen de gratis oefentoets.